کمتر کسی در تاریخ ادبیات و سرگرمی به اندازه جی.آر.آر. تالکین روی ژانر فانتزی تاثیر گذاشته است. بیش از هفتاد سال پس از انتشار کتاب های فیلم The Lord of the Rings، هنوز ردپای سرزمین میانه را می توان در فیلم ها، بازی ها و آثار نقش آفرینی دید؛ از الف ها و دورف ها گرفته تا پیشگویی های باستانی و ماجراجویی های حماسی.
اما به باور اریکا ایشی، همین تاثیر گسترده حالا به یک چالش تبدیل شده است. او در گفت وگویی درباره پروژه جدیدش، به صراحت از آنچه «وابستگی بیش از حد فانتزی به الگوهای تالکین» می نامد انتقاد کرد و معتقد است بسیاری از خالقان، به جای نوآوری، همان مسیرهای آشنا را تکرار می کنند.
برداشت اشتباه از میراث تالکین
ایشی که خود را از طرفداران قدیمی تالکین معرفی می کند، تاکید دارد مشکل از خود تالکین نیست، بلکه از نحوه برداشت دیگران از آثار اوست. به گفته او، بسیاری از عناصر رایج فانتزی که امروز بدیهی به نظر می رسند، در اصل ریشه در اسطوره ها و فولکلور داشته اند؛ چیزی که تالکین به شکل خلاقانه ای بازآفرینی کرد.
مشکل این است که خیلی ها فقط ظاهر این عناصر را می گیرند، بدون اینکه بفهمند از کجا آمده اند. در حالی که تالکین خودش از اسطوره ها و افسانه ها الهام گرفته بود.
— اریکا ایشی
او معتقد است کلیشه هایی مثل تقابل ساده خیر و شر یا تصویرسازی یکدست از نژادها، بیش از حد در فانتزی تکرار شده و دیگر پاسخگوی مخاطب امروز نیست.
فانتزی باید فراتر از قالب های آشنا برود
در سال های اخیر، بسیاری از آثار مدرن فانتزی تلاش کرده اند از این کلیشه ها فاصله بگیرند. بازی های نقش آفرینی و رمان های جدید بیشتر بر هویت فردی، تفاوت های فرهنگی و جهان سازی پیچیده تمرکز دارند، نه تقسیم بندی ساده شخصیت ها به خوب و بد.
ایشی هم بر همین نکته تاکید دارد و می گوید موفقیت تالکین نباید به معنای تبدیل شدن سبک او به قانون ثابت ژانر باشد.
کاری که تالکین انجام داد در زمان خودش جذاب و مهم بود، اما قرار نیست الگوی همه آثار فانتزی باشد. این فقط یکی از راه هاست، نه قانون.
— اریکا ایشی
نمونه ای از نگاه متفاوت به فانتزی
او از آبریا آیینگر، همکارش در پروژه Worlds Beyond Number Presents: The Wizard, The Witch, and the Wild One – Book One، به عنوان نمونه ای از رویکرد تازه نام می برد؛ کسی که بدون پیش فرض های رایج ژانر، داستان را بر اساس منطق روایی خودش پیش می برد.
به گفته ایشی، همین نداشتن پیش زمینه کلیشه ای باعث می شود روایت ها طبیعی تر و خلاقانه تر شکل بگیرند؛ چیزی که فانتزی امروز به شدت به آن نیاز دارد.
زمان بازنگری در کلیشه های فانتزی
نگاه ایشی ساده است: فانتزی زمانی در بهترین حالت خود قرار می گیرد که از تکرار نترسد و به سراغ مسیرهای تازه برود. او حتی پا را فراتر می گذارد و می گوید هیچ کلیشه ای در این ژانر آن قدر مقدس نیست که نتوان آن را کنار گذاشت.
من واقعاً آماده ام هر کلیشه ای در فانتزی کنار گذاشته شود. هر کدام را نام ببرید.
— اریکا ایشی
این دیدگاه بازتاب یک تغییر بزرگ در فضای فانتزی است؛ تغییری که به جای تقلید از گذشته، به دنبال کشف ریشه ها و ساختن روایت های تازه است. برای مخاطبان امروز، این یعنی دنیایی متنوع تر، شخصیت هایی پیچیده تر و داستان هایی که دیگر به فرمول های قدیمی محدود نیستند.
۰ دیدگاه